۱- زمان سنجة ایرانی

   ایران دیاریست کهن، بازمانده از چند هزارة پیش.  سده هایی چند از این روزگار چند هزار ساله را تاریخی نگاشته و نبشته دارد و سده هایی بیش تر را تاریخی نانبشته و نانوشته.  کهن دیار ایران روزگاری از فراسوی سیردریا(سیحون) در شمال خاوری و فرامرزهای قفقاز در شمال باختری و کرانه های شمالی دریای کاسپی در شمال میانی بوده تا کرانه های جنوبی شاخابة پارس در جنوب.  این دیارِ دیرزی از خاور کوپال ستبرش را در خاور بر شانة بلندی سین کیانگ در چین می سایید و با آب سند روی می شست و برآمدن خورشید را می نگریست  و در باختر پای در مدیترانه می شست و به فروخفتن خور چشم می دوخت.  امروز اگر از آن دیار کهن پاره ای بر خود نام ایران را دارد اما از فرهنگ گُشنی که در درازای آن چند هزار سال پای گرفته و فرهنگ ایرانی می نامیمش بسیار مانده، آن هم نه مرزمند به ایران، ایران چه کهن و چه امروزی، چه در گستره ای بسیار پهناورتر از دیار ایران و دورتر از آن سرزمین هایی که پای گُرد ایرانی بدان رسیده است.

     فرهنگ برآمدة زمان و مکان است. ...........

۲-زمان سنجة دیلمی

        در جنوب باختری دریای خزر سرزمینی است به نام گیلان.  گیلان تمدنی کهن و فرهنگی گُشن دارد.  گیلان دربردارندة دو پارة کوهستانی و دو پارة جلگه ای است و آنچه که پدید آورندة این دو پارگی است سپیدرود است، که از میانة گیلان می گذرد و به دریای خزر می ریزد.  پارة کوهستانیِ برپا ایستاده در خاور سپیدرود “ دیلم ” نام دارد.

     دیلم جایگه بازماندگان کادوسی ها و کاس سی ها و آماردهاست و همواره مردمش دلاورانه زیسته اند.  شاید دو هزار سال باشد که این پاره از گیلان را دیلم می نامند......

(با سپاس به ادامه متن مراجعه فرمایید)